Chuyên mục: Chuyên đề

Chương XLVIII : Sự bộc phát có tính nhân văn thật sự khi đó là hoa quả chín muồi của tâm hồn
3:44 PM 16/07/2016

Chương XLVIII:

 Sự bộc phát có tính nhân văn thật sự

khi đó là hoa quả chín muồi của tâm hồn

 

1. Hôm nay chúng ta quay lại với phân tích, mà ta đã bắt đầu từ chương trước, về tương quan giữa cái «đạo đức» (etico) và cái gọi là «dục tình» (erotico). Những suy tư của chúng ta hướng về khung cảnh dệt nên lời Đức Kitô tuyên bố trong diễn từ trên núi, những lời đó nối kết với giới răn «chớ ngoại tình», và đồng thời cũng xác định «dục vọng» («nhìn ... mà thèm muốn») là «ngoại tình trong lòng». Từ những suy tư này ta thấy «nền đạo đức» (ethos) được nối kết với việc khám phá ra một trật tự giá trị mới. Cần phải không ngừng khám phá lại ý nghĩa hôn phối của thân xác và phẩm giá đích thực của sự trao hiến trong những gì liên quan tới «dục tình» (erotico). Đây là phận vụ của tinh thần con người, là công việc mang bản chất đạo đức. Nếu người ta không đảm nhận phận vụ đó, thì sự lôi cuốn do khoái lạc và đam mê của thân xác có thể dừng lại chỉ ở dục vọng mà thiếu đi giá trị đạo đức. Và như thế, con người cả nam và nữ không kinh nghiệm được thứ «ái tình» (eros) viên mãn, được coi như là bệ phóng của tinh thần con người hướng tới chân, thiện và mỹ và cũng là cái mà nhờ đó «dục tình» (erotico) mới có thể trở nên thật, tốt và đẹp. Bởi thế, ethos cần thiết phải trở thành mô thức nền tảng của eros.


2. Những suy tư trên đây nối kết chặt chẽ với vấn đề về sự bộc phát. Người ta thường hay cho rằng chính đạo đức (ethos) đã làm mất đi tính bộc phát tự nhiên trong những gì liên quan đến dục tình (erotico) trong cuộc sống và thái độ sống của con người; và bởi lí do này mà người ta đòi loại bỏ đạo đức (ethos) để tạo thuận lợi hơn cho ái tình (eros) biểu lộ mà thôi. Cả những lời trong diễn từ trên núi dường như cũng ngăn cản điều «tốt đẹp» này. Thế nhưng, ý kiến này là sai lầm, và dẫu sao cũng còn thiển cận. Nếu chấp nhận và ủng hộ ý kiến này chúng ta sẽ không bao giờ đạt tới tầm vóc viên mãn của eros, và điều đó chắc chắn sẽ có ảnh hưởng trong phạm vi «thực hành» (praxis) liên hệ, tức là ảnh hưởng tới lối sống (hành vi ứng xử) của chúng ta và cả trong kinh nghiệm cụ thể về các giá trị. Thật vậy, người nào đón nhận nền đạo đức (ethos) của diễn từ Mt 5,27-28 phải biết rằng họ được kêu gọi bộc lộ hoàn toàn tự nhiên và chín chắn trong các mối quan hệ nam nữ vốn có hấp lực trường cửu. Một lối sống bộc lộ tự nhiên như thế là hệ quả dần dần theo thời gian của sự phân định những xung năng trong chính tâm hồn mình.


3. Những lời của Đức Kitô rất nghiêm ngặt. Chúng đòi hỏi, trong phạm vi quan hệ với những người khác phái, con người phải có ý thức đầy đủ và sâu sắc về chính những hành động của mình, nhất là hành động nội tâm; rằng con người phải ý thức những xung năng nổi dậy trong «tâm hồn» mình, từ đó để mà có thể nhận dạng và lượng giá chúng một cách chín chắn. Những lời của Đức Kitô đòi hỏi trong lãnh vực này, một lãnh vực có vẻ như chỉ thuộc về thân xác và giác quan nghĩa là thuộc về con người bên ngoài, con người cần phải biết sống thực sự con người nội tâm; biết tuân theo lương tâm ngay thẳng; biết làm chủ thực sự các xung năng thầm kín của mình, như người lính canh giám sát một mạch nguồn kín ẩn; và sau cùng, biết dẫn xuất ra từ tất cả những xung năng ấy cái gì là phù hợp với một «tâm hồn trong sạch», bằng cách xây dựng trong tâm hồn cách hợp lí một ý thức cá nhân về ý nghĩa hôn phối của thân xác, để từ đó nội tâm mở ra một không gian cho sự tự do trao hiến.


4. Thế nên, nếu con người muốn đáp trả tiếng gọi diễn tả từ đoạn Tin mừng Mt 5,27-28, thì phải kiên nhẫn và thông minh mà học cho biết đâu là ý nghĩa của thân xác, ý nghĩa của nữ tính và nam tính. Người ấy phải học biết điều đó không chỉ qua con đường khách quan hóa nhận thức trừu tượng (dù điều này cũng rất cần thiết), nhưng nhất là trong phạm vi «tâm hồn» riêng mình với những phản ứng nội tâm. Đây là một thứ «khoa học» ta có thể học được thực sự không chỉ từ sách vở, vì điều thiết yếu trước hết là «nhận thức» sâu xa nội tâm con người.


Trong lãnh vực của cái biết này, con người học phân biệt giữa, một đàng, những gì tạo nên nét phong phú đa dạng của giới tính nam và nữ trong những dấu chỉ biểu lộ ơn gọi và sức hấp dẫn vĩnh cửu thuộc bình diện tạo dựng, và đàng khác, những gì là dấu hiệu đơn thuần của dục vọng. Và cho dẫu có sự trộn lẫn trong một mức độ nào đó những xung động nội tâm khác nhau và nhiều màu sắc tinh tế này, nhưng cũng cần phải nói rằng con người nội tâm đã được Đức Kitô mời gọi đạt được sự đánh giá chín chắn và trọn vẹn, giúp họ phân biệt và phán định những xung động khác nhau của chính tâm hồn mình. Và cần phải nói thêm rằng nhiệm vụ này có thể thực hiện được và quả thật xứng hợp với con người.


Thật ra, sự phân định mà ta đang nói tới có liên hệ thiết yếu với tính bộc phát của con người. Cấu trúc con người chủ thể trong lãnh vực này cho thấy có một sự phong phú đặc biệt và phân biệt rõ ràng. Thế nên, thí dụ như, một bên là sự vui thích cao thượng, bên kia lại là ham muốn tình dục; khi ham muốn tình dục kết hợp với một niềm vui thích cao thượng, nó sẽ khác với một ham muốn đơn thuần. Tương tự như vậy, trong cảnh giới của những phản ứng tức thời của «tâm hồn», sự kích thích nhục cảm rất khác với cảm xúc sâu xa không chỉ do cảm tính bên trong, nhưng là chính dục tính cảm ứng trước vẻ lộ hiện toàn thể của người nữ và của người nam. Ở đây ta không thể triển khai rộng hơn nữa luận cứ này. Nhưng chắc chắn một điều đó là, nếu chúng ta khẳng định rằng những lời của Đức Kitô theo Mt 5,27-28 là nghiêm ngặt, thì chúng nghiêm ngặt còn theo nghĩa tự chúng hàm chứa đòi hỏi sâu xa liên hệ đến tính bộc phát tự nhiên của con người.


5. Không thể có một sự bộc phát như thế trong mọi xung lực và xung năng sinh ra thuần túy từ dục vọng xác thịt mà không có một lựa chọn và một cấp trật thích hợp nào. Chính phải có khả năng làm chủ được các xung lực ấy con người mới đạt tới được sự bộc phát sâu xa và chín chắn nhất, và với điều đó «tâm hồn» con người, một khi điều khiển được bản năng, mới tái khám phá vẻ đẹp tinh thần của thân xác hiển lộ nữ tính và nam tính của nó. Nhờ khám phá đó củng cố thêm trong thâm tâm của ta niềm xác tín và trong ý chí của ta hướng định vị cho những lựa chọn tương lai cũng như ham muốn đơn thuần, khiến tâm hồn con người có thể tham dự, có thể nói, vào một sự bộc phát khác không hề biết hoặc biết đến rất ít «con người xác thịt». Chắc chắn là qua những lời của Đức Kitô theo Mt 5,27-28 chúng ta được mời gọi sở hữu đích xác sự bộc phát đó. Và có lẽ hướng «thực hành» («praxis») quan trọng nhất – liên quan đến những hành vi «nội giới» sâu hơn – chính là mở một con đường dần dần đưa tới sự bộc phát tự nhiên nói trên.


Đây là một chủ đề rộng lớn chúng ta sẽ quay lại về sau khi thích hợp, khi chúng ta dành nỗ lực để cho thấy đâu là bản chất thật của «tâm hồn trong sạch» theo Tin mừng. Giờ đây để kết thúc chúng ta có thể nói rằng những lời diễn từ trên núi Đức Kitô kêu gọi người nghe – những người khi ấy cũng như chúng ta bây giờ – hãy chú ý đến «dục vọng» («cái nhìn dục vọng»), gián tiếp chỉ ra con đường dẫn đến sống sự bộc phát chín chắn của «tâm hồn» con người, là thứ bộc phát không dập tắt những ham muốn và khát vọng cao thượng, nhưng ngược lại, còn giải phóng chúng, và theo một nghĩa nào đó, làm cho chúng thoải mái hơn.


Bây giờ chỉ cần điều, mà chúng ta đã nói rồi về mối tương quan giữa cái «đạo đức» (etico) và cái gọi là «dục tình» (erotico) theo nền đạo đức (ethos) của diễn từ trên núi, là đủ.

 

Lm. Louis Nguyễn Anh Tuấn chuyển ngữ

Lên đầu trang
Đang truy cập: 61
Tổng lượt truy cập: 5266021
GIA ĐÌNH NAZARETH VIỆT NAM
Email: giadinhnaza@gmail.com



Suy niệm Tin Mừng, Suy niệm Thơ Tin Mừng, Gia Đình Nazareth VN, Cộng Đoàn Gia Đình Chúa, Thần Học Thân Xác Giáo Hội Việt Nam, Hôn Nhân Gia Đình, Thiết kế website, Bảo trì website, Quản trị website, Thay đổi giao diện website, Thêm chức năng cho website,